"Bản lĩnh, trí tuệ, trách nhiệm"
Hơn 71 năm xây dựng và trưởng thành dưới sự lãnh đạo của Đảng, Hội Luật gia Việt Nam đã khẳng định vai trò, vị thế là tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp lớn của giới luật gia cả nước, thành viên tích cực, có trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu xây dựng đội ngũ luật gia có bản lĩnh chính trị, chuyên môn cao, đáp ứng yêu cầu hoàn thiện thể chế và xây dựng Nhà nước pháp quyền đặt ra ngày càng cấp thiết.
Trước thềm Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Luật gia Việt Nam lần thứ XV, nhiệm kỳ 2026-2031, trao đổi với Người Đưa Tin về công tác phát triển đội ngũ luật gia, thu hút luật gia trẻ, chuyên gia pháp lý, nâng cao chất lượng hội viên và đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động Hội thời gian tới, TS. Trần Công Phàn - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Luật gia Việt Nam cho biết, thời gian qua, trong điều kiện tổ chức bộ máy có nhiều thay đổi, các cấp Hội đã nỗ lực duy trì công tác tập hợp, quản lý và phát triển hội viên; từng bước số hóa cơ sở dữ liệu hội viên; tích cực vận động đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, luật sư, giảng viên, chuyên gia pháp luật và những người hoạt động trong lĩnh vực pháp luật tham gia tổ chức Hội.
TS. Trần Công Phàn - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Luật gia Việt Nam (Ảnh: Phạm Tùng).
Trong đó, công tác xây dựng tổ chức Hội, công tác cán bộ và phát triển hội viên giai đoạn 2025-2026 đã đạt những kết quả nhất định.
Tổ chức Hội ở Trung ương và địa phương từng bước được kiện toàn, hoạt động ổn định, phù hợp với yêu cầu đổi mới của hệ thống chính trị; tập trung lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng các văn bản quản lý, điều hành, các quy chế, quy định nội bộ...bảo đảm có đủ cơ sở để hoạt động phù hợp với bối cảnh tình hình mới.
"Đội ngũ cán bộ và hội viên từng bước được củng cố về số lượng và chất lượng, tạo nền tảng quan trọng để Hội Luật gia Việt Nam nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động, phát huy vai trò là tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp của giới luật gia Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới", ông Trần Công Phàn đánh giá.
Trong đó, công tác tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở tiếp tục phát huy thế mạnh của đội ngũ luật gia và hệ thống trung tâm tư vấn pháp luật trong cả nước. Các cấp Hội đã thực hiện nhiều hình thức hỗ trợ pháp lý, tập trung vào các lĩnh vực gắn với đời sống như đất đai, dân sự, lao động, bảo hiểm, hôn nhân và gia đình, khiếu nại, tố cáo... Chú trọng tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý miễn phí cho đối tượng là người nghèo, dân tộc thiểu số, đối tượng chính sách và những nhóm người yếu thế trong xã hội…tất cả đều có dấu ấn của đội ngũ luật gia Việt Nam.
Ông Trần Công Phàn cho rằng, xây dựng đội ngũ luật gia đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước là một trong những nhiệm vụ có ý nghĩa rất quan trọng đối với Hội Luật gia Việt Nam trong nhiệm kỳ tới.
Bối cảnh phát triển mới của đất nước đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật cũng như tổ chức thực thi pháp luật.
"Vì vậy, đội ngũ luật gia không chỉ cần đông về số lượng mà quan trọng hơn là phải thực sự chất lượng, có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, trình độ chuyên môn và khả năng thích ứng với những vấn đề pháp lý mới", ông Trần Công Phàn nêu.
Phó Chủ tịch Trần Công Phàn cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng đội ngũ luật gia "bản lĩnh, trí tuệ, trách nhiệm", theo đó, cần tiếp tục đổi mới công tác phát triển hội viên, chú trọng thu hút luật gia trẻ, những người có trình độ chuyên môn cao, có kinh nghiệm thực tiễn và tâm huyết với công tác Hội và phải đặc biệt là tăng cường tính chủ động trong công việc, phải đề xuất được những cách làm hay, giải pháp đúng, sẵn sàng đề xuất những nhiệm vụ, việc làm đối với cấp có thẩm quyền để giao cho luật gia làm.
"Đây là nguồn lực rất quan trọng nhằm tạo sức sống mới cho tổ chức Hội", ông Trần Công Phàn nói.
Hướng mạnh hoạt động về cơ sở
Cùng nhìn nhận về yêu cầu xây dựng đội ngũ luật gia trong giai đoạn mới, ông Nguyễn Hữu Chính - Phó Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam cho rằng, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc phát triển về số lượng hội viên mà phải tạo được sự chuyển biến thực chất về năng lực, phương thức hoạt động và khả năng đóng góp của từng luật gia.
Ông Nguyễn Hữu Chính - Phó Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam (Ảnh: Hữu Thắng).
Trong bối cảnh hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, các quan hệ xã hội, kinh tế phát sinh ngày càng đa dạng, phức tạp, đội ngũ luật gia cần có khả năng nhận diện sớm những vấn đề pháp lý từ thực tiễn để tham gia một cách chủ động, hiệu quả vào quá trình xây dựng và tổ chức thực thi pháp luật.
Theo ông Nguyễn Hữu Chính, một trong những yêu cầu đặt ra đối với Hội Luật gia Việt Nam trong nhiệm kỳ tới là phải tiếp tục đổi mới công tác phát triển hội viên theo hướng coi trọng chất lượng, đồng thời tạo môi trường để mỗi luật gia có điều kiện phát huy chuyên môn và sở trường của mình.
"Tôi cho rằng, việc xây dựng đội ngũ luật gia phải gắn với thực tiễn hoạt động của các cấp Hội. Một luật gia giỏi không chỉ thể hiện ở kiến thức pháp luật mà còn phải có khả năng vận dụng pháp luật để giải quyết những vấn đề cụ thể của người dân, doanh nghiệp và cộng đồng.
Vì vậy, các cấp Hội cần hướng mạnh hoạt động về cơ sở, tăng cường nắm bắt những vấn đề pháp lý phát sinh từ thực tiễn, qua đó giúp hội viên có thêm môi trường rèn luyện, đồng thời nâng cao hiệu quả tham gia tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở, phổ biến, giáo dục pháp luật và phản biện, góp ý xây dựng chính sách, pháp luật", ông Nguyễn Hữu Chính cho hay.
Đáng chú ý, theo Phó Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam Nguyễn Hữu Chính, chuyển đổi số cũng đang đặt ra yêu cầu mới đối với đội ngũ luật gia. Từ Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hội đã chú trọng và đẩy mạnh chuyển đổi số, coi đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt.
Do đó, bên cạnh kiến thức chuyên môn, theo ông Nguyễn Hữu Chính, mỗi luật gia cần chủ động trang bị kỹ năng số, khả năng khai thác thông tin và thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ.
Hội nghị Ban Chấp hành Hội Luật gia Việt Nam lần thứ tư, nhiệm kỳ 2024-2029 (Ảnh: Hữu Thắng).
Nhấn mạnh chuyển đổi số là yêu cầu tất yếu và cũng là một trong những giải pháp để Hội đổi mới phương thức hoạt động trong nhiệm kỳ tới. "Đây là một việc làm với điều kiện của Hội như hiện nay là khó khăn, nhưng chúng ta không thể xây dựng đội ngũ luật gia đáp ứng yêu cầu mới mà lại hoạt động theo phương thức cũ", ông Trần Công Phàn nhấn mạnh.
Do đó, Phó Chủ tịch Trần Công Phàn cho rằng cần tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý hội viên, kết nối và chia sẻ thông tin giữa các cấp Hội, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu về đội ngũ luật gia.
Cùng với đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức pháp luật và kỹ năng nghề nghiệp cho hội viên, nhất là các luật gia trẻ. Những công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi rất nhanh trong lĩnh vực pháp luật.
"Luật gia phải vừa hiểu pháp luật, vừa có khả năng sử dụng công nghệ, nhưng đồng thời phải có năng lực kiểm chứng, đánh giá thông tin", Phó Chủ tịch Trần Công Phàn nói.
Theo lãnh đạo Hội Luật gia Việt Nam, chuyển đổi số cuối cùng vẫn phải hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân. Nếu ứng dụng công nghệ mà người dân tiếp cận pháp luật thuận lợi hơn, nhanh hơn; nếu các cấp Hội kết nối với nhau tốt hơn; nếu hội viên có thêm công cụ để thực hiện nhiệm vụ thì đó mới là chuyển đổi số có ý nghĩa.
"Trong nhiệm kỳ mới, Hội Luật gia Việt Nam sẽ tiếp tục quan tâm xây dựng đội ngũ luật gia vừa có bản lĩnh, có chuyên môn, có đạo đức nghề nghiệp, vừa có năng lực thích ứng với chuyển đổi số và những yêu cầu mới của đất nước. Đây cũng là một trong những điều kiện quan trọng để Hội thực hiện tốt hơn chức năng, nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao", ông Trần Công Phàn nhấn mạnh.
