Sửa đổi Điều lệ để đáp ứng yêu cầu tinh gọn bộ máy và đổi mới hoạt động
Chiều 11/5, trong khuôn khổ phiên làm việc đầu tiên của Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 – 2031, các đại biểu đã nghe trình Tờ trình sửa đổi, bổ sung Điều lệ MTTQ Việt Nam – một nội dung quan trọng của Đại hội.
Theo đó, ông Hoàng Công Thủy - Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam cho biết, Điều lệ MTTQ Việt Nam được Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ X thông qua vào tháng 10/2024.
Tuy nhiên, sau hơn một năm triển khai thực hiện, cùng với việc thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tổ chức và hoạt động của MTTQ Việt Nam đã có nhiều thay đổi, đòi hỏi phải tiếp tục sửa đổi, bổ sung Điều lệ để phù hợp với tình hình mới.
Ông Hoàng Công Thủy - Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam.
Theo ông Hoàng Công Thủy, việc sắp xếp các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng được Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ trực thuộc MTTQ Việt Nam đã tác động trực tiếp đến cơ cấu tổ chức, nội dung và phương thức hoạt động của hệ thống Mặt trận.
Đồng thời, nhiều quy định mới của Hiến pháp năm 2013 được sửa đổi, bổ sung năm 2025; Luật MTTQ Việt Nam sửa đổi, bổ sung năm 2025; Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV cùng các chủ trương, quy định mới của Trung ương về tinh gọn bộ máy cũng cần được cụ thể hóa trong Điều lệ MTTQ Việt Nam.
"Trước yêu cầu tiếp tục đổi mới, Điều lệ MTTQ Việt Nam cần được sửa đổi, bổ sung một số quy định nhằm nâng cao chất lượng công tác Mặt trận, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới đất nước trong kỷ nguyên mới theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng", ông Hoàng Công Thủy nhấn mạnh.
Về quá trình nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Điều lệ, ông Hoàng Công Thủy cho biết việc xây dựng dự thảo được thực hiện bài bản, nghiêm túc, bảo đảm cả yêu cầu lý luận và thực tiễn.
Dự thảo Điều lệ sửa đổi, bổ sung đã được lấy ý kiến rộng rãi tại Đại hội MTTQ các cấp; xin ý kiến chuyên gia, các Hội đồng tư vấn; lấy ý kiến Ủy ban, Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam và trình các cơ quan có thẩm quyền xem xét đối với các nội dung sửa đổi, bổ sung. Đến nay, dự thảo đã được tiếp thu, hoàn thiện lần thứ 5.
Theo đó, việc sửa đổi Điều lệ bám sát các quan điểm, nguyên tắc như: Cụ thể hóa những điểm mới của Hiến pháp, Luật MTTQ Việt Nam sửa đổi, bổ sung năm 2025; quán triệt tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các chủ trương mới của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị.
Các đại biểu tham dự đại hội.
Cùng với đó, việc sửa đổi phải bảo đảm phù hợp với yêu cầu công tác Mặt trận trong tình hình mới; kế thừa những nội dung đã ổn định, phát huy hiệu quả; chỉ sửa đổi những vấn đề còn bất cập, vướng mắc để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Những nội dung mới chưa được tổng kết đầy đủ về lý luận và thực tiễn sẽ được hướng dẫn bằng thông tri để bảo đảm tính ổn định của Điều lệ.
Bổ sung nhiều quy định nhằm phát huy vai trò trung tâm đoàn kết
Về nội dung cụ thể, dự thảo giữ nguyên kết cấu Điều lệ hiện hành gồm phần mở đầu, 8 chương, 37 điều; trong đó giữ nguyên 19 điều và sửa đổi, bổ sung phần mở đầu cùng 18 điều.
Đáng chú ý, phần mở đầu được bổ sung đề mục "Lời nói đầu" nhằm làm rõ bố cục và khái quát sứ mệnh, quá trình phát triển, nhiệm vụ của MTTQ Việt Nam. Đồng thời, bổ sung cụm từ "khát vọng phát triển, tư duy đổi mới" để nhấn mạnh tinh thần đổi mới theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng.
Dự thảo cũng sửa đổi nhiều nội dung liên quan đến tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, phù hợp mô hình mới. Theo đó, bỏ cụm từ "cấp huyện" tại một số điều; bỏ cụm từ "trực thuộc Trung ương" ở các quy định liên quan đến tổ chức Mặt trận cấp tỉnh; sửa đổi, bổ sung quy định về thẩm quyền của Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam trong công tác nhân sự giữa hai kỳ họp.
Một nội dung đáng chú ý khác là việc sửa đổi quy định liên quan đến Hội đồng tư vấn, Ban tư vấn và cộng tác viên. Theo dự thảo, bỏ quy định về Ban tư vấn cấp huyện; đổi "Tổ tư vấn ở cấp xã" thành "Ban tư vấn ở cấp xã";
Đồng thời bổ sung quy định làm rõ nhiệm vụ của Hội đồng tư vấn ở Trung ương, cấp tỉnh và Ban tư vấn ở cấp xã trong tham mưu, hỗ trợ Ủy ban, Ban Thường trực MTTQ cùng cấp thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định.
Dự thảo Điều lệ cũng sửa đổi, bổ sung cơ cấu thành phần Ban Thường trực UBTƯ MTTQ Việt Nam và Ban Thường trực MTTQ các cấp theo hướng bổ sung "Phó Chủ tịch là người đứng đầu các tổ chức chính trị - xã hội", nhằm phù hợp với mô hình tổ chức mới sau sắp xếp.
Bên cạnh đó, dự thảo bỏ cụm từ "Ủy viên Thường trực" tại một số điều; sửa đổi thành phần Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã theo hướng tinh gọn, phù hợp thực tiễn; sửa đổi quy định nhiệm kỳ của Ban Công tác Mặt trận theo hướng thống nhất với nhiệm kỳ chi bộ.
Đặc biệt, dự thảo bổ sung quy định về mối quan hệ giữa MTTQ Việt Nam với các tổ chức thành viên, trong đó nhấn mạnh các tổ chức chính trị - xã hội trực thuộc MTTQ Việt Nam được tổ chức và hoạt động thống nhất trong hệ thống Mặt trận; cùng với các tổ chức thành viên khác thực hiện hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động dưới sự chủ trì của MTTQ Việt Nam.
Theo ông Hoàng Công Thủy, việc sửa đổi, bổ sung Điều lệ lần này không chỉ nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho tổ chức và hoạt động của MTTQ Việt Nam trong giai đoạn mới, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả công tác Mặt trận, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Đặng Thuỷ - Hữu Thắng
