Cơ chế ưu đãi chuyên gia, tài năng trẻ
Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị định số 386/2026/NĐ-CP ngày 12/10/2026 quy định cơ chế đột phá phát triển cho hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu quốc gia; hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu tại Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm dữ liệu quốc gia.
Theo Điều 5 của Nghị định, chuyên gia dữ liệu là người có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm, công trình, sản phẩm, giải pháp, sáng chế, giải pháp hữu ích, mô hình công nghệ, kết quả nghiên cứu hoặc thành tích được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền, tổ chức nghề nghiệp, cơ sở nghiên cứu, đào tạo hoặc doanh nghiệp công nghệ uy tín xác nhận thuộc một trong các lĩnh vực về dữ liệu, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, an ninh dữ liệu hoặc lĩnh vực có liên quan.
Quy định cơ chế thu hút chuyên gia, tài năng trẻ trong hoạt động đổi mới sáng tạo (Ảnh minh hoạ).
Tài năng trẻ là công dân Việt Nam từ đủ 16 tuổi đến 35 tuổi tính đến năm được phát hiện, tuyển chọn, tôn vinh, có thành tích, giải thưởng uy tín cấp quốc gia, quốc tế hoặc có công trình, sản phẩm, giải pháp, sáng kiến, mô hình công nghệ, kết quả nghiên cứu, dự án khởi nghiệp sáng tạo có tiềm năng ứng dụng, thương mại hóa thuộc một trong các lĩnh vực dữ liệu, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, an ninh dữ liệu hoặc lĩnh vực có liên quan.
Bộ trưởng Bộ Công an quyết định tiêu chuẩn, điều kiện cụ thể trong việc xác định chuyên gia, nhà khoa học, nhà sáng chế, cá nhân có tài năng, tài năng trẻ trong hoạt động đổi mới sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc phạm vi quản lý, bao gồm: Thành tích, giải thưởng, chứng nhận chuyên môn uy tín trong nước hoặc quốc tế.
Công trình khoa học, sáng chế, giải pháp hữu ích, sản phẩm, dịch vụ, mô hình công nghệ dữ liệu đã được công bố, ứng dụng, thử nghiệm hoặc thương mại hóa.
Kinh nghiệm chủ trì, tham gia triển khai nhiệm vụ, dự án về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an ninh dữ liệu, hạ tầng dữ liệu, phân tích dữ liệu hoặc công nghệ số.
Trình độ chuyên môn, học hàm, học vị, chứng chỉ đào tạo chuyên sâu phù hợp với lĩnh vực dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số.
Nhà nước thực hiện cơ chế đặc thù để thu hút, trọng dụng chuyên gia, tài năng trẻ trong và ngoài nước có trình độ cao tham gia hoạt động sáng tạo, nghiên cứu, phát triển, phân tích, quản trị, chia sẻ và khai thác dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia với các hình thức như tham gia theo nhiệm vụ, chương trình, dự án hoặc hợp đồng hoặc làm việc lâu dài trong cơ quan nhà nước.
Áp dụng cơ chế thỏa thuận đặc thù
Chuyên gia, tài năng trẻ được hưởng một hoặc một số cơ chế ưu đãi: Tuyển dụng, tiếp nhận, ký hợp đồng đối với chuyên gia, tài năng trẻ từ đủ 18 tuổi tại đơn vị theo quy định trên cơ sở năng lực, sản phẩm, bằng chứng về kết quả công trình nghiên cứu, sản phẩm công nghệ, bài báo khoa học hoặc giải pháp đã được ứng dụng thực tiễn; số năm kinh nghiệm chuyên môn trong lĩnh vực dữ liệu, trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ số; kết quả đánh giá hồ sơ theo tiêu chí công khai trước khi tiến hành tuyển dụng và kết quả đầu ra;
Hưởng thù lao, tiền thưởng, mức hỗ trợ tăng thêm, quyền lợi vật chất và phi vật chất khác tương xứng với trình độ, năng lực, giá trị đóng góp và hiệu quả công việc theo quy định.
Cơ quan, tổ chức được áp dụng cơ chế thỏa thuận đặc thù với chuyên gia, tài năng trẻ về tiền lương, tiền thưởng, quyền sở hữu trí tuệ, quyền khai thác kết quả nghiên cứu, phân chia lợi ích từ sản phẩm, dịch vụ, sáng kiến và giá trị gia tăng tạo ra từ hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu, bảo đảm công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, tổ chức sử dụng và chuyên gia, tài năng trẻ.
Ngoài ra, chuyên gia, tài năng trẻ được hưởng các ưu đãi tốt nhất về thuế thu nhập cá nhân theo quy định pháp luật về thuế; được áp dụng quy định về miễn thuế thu nhập cá nhân tương tự như quy định của pháp luật về chính sách tài chính trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.
Chuyên gia, tài năng trẻ được hưởng ưu đãi theo Điều này phải có cam kết về nhiệm vụ, sản phẩm, kết quả đầu ra, tiến độ thực hiện và nghĩa vụ tuân thủ pháp luật, thỏa thuận, hợp đồng hoặc quyết định giao nhiệm vụ.
Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp áp dụng chính sách ưu đãi đối với chuyên gia, tài năng trẻ có trách nhiệm đánh giá định kỳ kết quả thực hiện nhiệm vụ, mức độ hoàn thành sản phẩm đầu ra và hiệu quả đóng góp của chuyên gia, tài năng trẻ dựa trên nhiệm vụ, sản phẩm, mốc tiến độ và chỉ số đầu ra đã được thỏa thuận trong hợp đồng hoặc quyết định giao nhiệm vụ.
Trước khi đưa ra kết luận về việc không hoàn thành nhiệm vụ hoặc vi phạm nghĩa vụ, cơ quan, tổ chức tạo điều kiện để chuyên gia, tài năng trẻ giải trình bằng văn bản hoặc trực tiếp và lưu vào hồ sơ đánh giá.
Việc chấm dứt, điều chỉnh hoặc thu hồi ưu đãi được thực hiện theo thỏa thuận, hợp đồng, quyết định áp dụng ưu đãi và quy định của pháp luật trong trường hợp chuyên gia, tài năng trẻ không hoàn thành cam kết đầu ra, vi phạm nghĩa vụ, sử dụng ưu đãi sai mục đích, không còn đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi hoặc có hành vi gian lận, cố ý vi phạm pháp luật.
Nghị định cũng quy định không thu hồi ưu đãi đối với các rủi ro khách quan đã được nhận diện, báo cáo và xử lý đúng quy trình; các kết quả thử nghiệm thất bại nhưng nằm trong phạm vi rủi ro được chấp nhận của hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Huyền Linh
