Theo BHXH Việt Nam, cả nước hiện có hơn 3,5 triệu người hưởng nhận chế độ lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng thông qua các hình thức chi trả linh hoạt, phù hợp với điều kiện của từng người hưởng.
Cụ thể, chi trả qua tài khoản cá nhân, hoàn thành chậm nhất đến hết ngày mùng 5 hằng tháng; chi trả tiền mặt từ ngày 2 đến ngày 10 hằng tháng tại các điểm chi trả; từ ngày 11 đến hết ngày 25 hằng tháng tại điểm giao dịch của bưu điện; chi trả tại nơi cư trú, áp dụng đối với người từ đủ 80 tuổi trở lên hoặc người ốm đau, bệnh tật không có khả năng trực tiếp đến nhận tiền.
Việc tổ chức chi trả được thực hiện bảo đảm công khai, minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người hưởng.
Đáng chú ý, từ ngày 28/9, Nghị định 320/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực và bổ sung cơ chế chi trả lương hưu, trợ cấp và các khoản an sinh xã hội thông qua tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID.
Căn cứ Điều 9 Nghị định 69/2024/NĐ-CP được sửa đổi bổ sung bởi khoản 9 Điều 5 Nghị định 320/2026/NĐ-CP cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội được phép chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội bằng hình thức chuyển khoản đến tài khoản hưởng an sinh xã hội đã được tích hợp trên VNeID của người thụ hưởng.
Trong đó, tài khoản hưởng an sinh xã hội là thông tin định danh trên ứng dụng VNeID, cho phép người hưởng tích hợp một tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động chính chủ để tiếp nhận tiền hưu trí, trợ cấp và các khoản chi trả an sinh xã hội theo quy định tại Điều 3 Nghị định 69/2024/NĐ-CP được bổ sung bởi khoản 12 Điều 1 Nghị định 320/2026/NĐ-CP.
Từ 28/9, người hưởng có thể đăng ký tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID và liên kết phương thức nhận tiền. Khi thực hiện chi trả theo phương thức này, tiền không nằm trong ứng dụng VNeID mà được chuyển đến tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động đã được tích hợp. Trường hợp người thụ hưởng chưa tích hợp tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID, hoặc chưa có văn bản ủy quyền nhận thay, vẫn tiếp tục được chi trả lương hưu, trợ cấp theo hình thức truyền thống hiện hành, không bị gián đoạn quyền lợi.
Ảnh minh họa. (nguồn: xaydungchinhsach.chinhphu.vn)
Liên quan đến lương hưu, nhiều người thắc mắc hưởng lương hưu nếu bị xác định hưởng BHXH không đúng quy định, trường hợp nào phải hoàn trả tiền?
Về vấn đề này, theo điểm b, khoản 2, Điều 11, Luật BHXH 2024, người thụ hưởng chế độ BHXH có trách nhiệm hoàn trả tiền hưởng chế độ BHXH khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền xác định việc hưởng không đúng quy định.
Như vậy, không phải mọi trường hợp cơ quan BHXH chi trả sai đều mặc nhiên buộc người hưởng hoàn trả tiền. Việc hoàn trả phải có quyết định của cơ quan có thẩm quyền xác định khoản tiền đã hưởng là không đúng quy định.
Đối với lương hưu, điểm c, khoản 2, Điều 75, Luật BHXH 2024 quy định chấm dứt hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng khi có kết luận của cơ quan có thẩm quyền về việc hưởng BHXH không đúng quy định.
Một trường hợp khác là người hưởng lương hưu đã chết nhưng tiền vẫn được chuyển sau thời điểm chấm dứt hưởng. Theo điểm a, khoản 2, Điều 75, Luật BHXH 2024 việc hưởng lương hưu chấm dứt khi người hưởng chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết. Vì vậy, khoản tiền được chi trả sau thời điểm này, nếu được xác định là hưởng không đúng, có thể bị thu hồi.
Như vậy, người hưởng lương hưu chỉ phải hoàn trả khoản tiền được xác định là hưởng không đúng quy định khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Minh Hoa (t/h theo Lao Động, Sức khỏe & Đời sống)
