Bà Hạ, 60 tuổi, sống tại Phúc Châu (Phúc Kiến, Trung Quốc) đang quây quần xem tivi và trò chuyện cùng con cháu thì bất ngờ gục xuống sàn nhà, cơ thể tím tái rồi lịm dần. Dù được người thân lập tức đưa đi cấp cứu ngay trong đêm nhưng bà đã không qua khỏi do ngừng tim đột ngột.
Cả gia đình xót xa và hoang mang vì bà Hạ vốn không có tiền sử bệnh tim mạch. Chỉ đến khi các bác sĩ tìm hiểu về thói quen sinh hoạt và phát hiện lọ thuốc an thần nằm trên kệ đầu giường suốt mấy chục năm qua, bí mật mới được hé lộ.
Nhiều năm qua, bà Hạ bị chứng mất ngủ mãn tính hành hạ. Vì vậy bà duy trì thói quen uống thuốc an thần đều đặn mỗi tối. Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhận thấy thuốc không còn nhạy như trước, bà bắt đầu tự ý tăng liều lượng lên gấp đôi, thậm chí thi thoảng còn nhấp thêm vài ngụm rượu để dễ ngủ hơn. Chính chuỗi hành động tưởng chừng vô hại này lại trở thành "mồi lửa" châm ngòi cho bi kịch.
Ảnh minh họa.
Bác sĩ điều trị phân tích, ở tuổi 60, khả năng chuyển hóa và đào thải của gan thận đã suy giảm đáng kể. Việc nạp quá mức dược chất khiến lượng độc tính tích tụ trong máu tăng vọt, tàn phá hệ tuần hoàn chỉ trong chớp mắt. Đặc biệt, sai lầm nghiêm trọng nhất của bà Hạ là tự ý dùng thuốc, rồi lại tự ý tăng liều lượng khi nhận thấy thuốc dần kém hiệu quả mà không qua tư vấn y khoa. Cuối cùng, thói quen chăm sóc sức khỏe này tước đi mạng sống của bà Hạ bằng những cách cực kỳ tàn khốc:
- Ức chế trực tiếp nhịp tim và hô hấp: Nồng độ thuốc quá cao làm rối loạn các tín hiệu điều hòa của hệ thần kinh trung ương. Nhịp thở chậm dần, huyết áp tụt sâu và trực tiếp dẫn đến tình trạng ngừng tim đột ngột.
- Độc tính bùng phát khi dùng cùng cồn: Thói quen nhấp vài ngụm rượu trước khi uống thuốc an thần tạo ra tác động cộng hưởng vô cùng nguy hiểm, đẩy cơ thể vào trạng thái hôn mê sâu và ngừng thở ngay trong đêm.
- Suy giảm phản xạ, ngã gãy xương: Dược tính chưa tan hết sang tận ngày hôm sau dễ gây lảo đảo, mất thăng bằng. Nhiều người bị té ngã dẫn đến gãy xương, nằm liệt giường và bùng phát cục máu đông nguy hiểm.
Bác sĩ Yang Shuwen, Trưởng khoa Nội tổng quát thuộc Bệnh viện Bắc Kinh (Trung Quốc) cảnh báo, rất nhiều người, nhất là người cao tuổi đang lạm dụng thuốc an thần giống như bà Hạ.
Bác sĩ Yang nói: "Thuốc an thần giúp ngủ bằng cách kích hoạt chất truyền dẫn thần kinh GABA để làm dịu não bộ. Tuy nhiên, việc lạm dụng liên tục sẽ đẩy người bệnh vào cái bẫy "nhờn thuốc", buộc họ phải liên tục tăng liều.
Ở tuổi 60, khi khả năng chuyển hóa gan thận đã suy giảm mạnh, thời gian đào thải dược chất bị kéo dài gấp nhiều lần. Việc nạp thuốc liên tục với liều cao sẽ gây ra tình trạng ngộ độc trường diễn. Đặc biệt, nếu dùng thuốc an thần chung với rượu, hiệu ứng hiệp đồng giữa hai chất này sẽ lập tức làm tê liệt trung khu hô hấp ở hành não. Lượng oxy trong máu sụt giảm đột ngột khiến cơ tim rơi vào trạng thái thiếu máu cục bộ cấp tính và trực tiếp dẫn đến biến cố ngừng tim đột ngột".
Đồng thời, bác sĩ Yang nhân trường hợp của bà Hạ để một lần nữa phát đi cảnh báo về 4 thói quen dùng thuốc an thần cực hại như:
- Uống bổ sung khi thức giấc giữa đêm: Giật mình tỉnh giấc lúc 2 - 3h sáng rồi tự ý nạp thêm thuốc sẽ khiến dược chất kéo dài sang tận ngày hôm sau, gây lú lẫn và giảm phản xạ nghiêm trọng.
- Sử dụng liên tục kéo dài: Dùng thuốc liên miên hết tháng này qua năm khác khiến cơ thể bị nhờn thuốc, vô tình đẩy người dùng vào vòng luẩn quẩn: nhờn thuốc - tự tăng liều - ngộ độc.
- Tự ý đổi sang dòng thuốc khác: Tự mua thuốc theo lời giới thiệu của người khác rất dễ gây tương tác tồi tệ với các loại thuốc điều trị bệnh nền sẵn có như huyết áp hay tiểu đường.
- Lạm dụng thuốc thay vì chữa gốc rễ: Thuốc an thần chỉ là giải pháp tình thế dập tắt triệu chứng tạm thời, hoàn toàn không giải quyết được căn nguyên gây mất ngủ.
Ảnh minh họa.
Muốn cải thiện giấc ngủ an toàn, việc điều chỉnh lối sống khoa học, giải tỏa căng thẳng và thăm khám chuyên khoa mới là chìa khóa bền vững. Dưới đây là những bí quyết để có giấc ngủ ngon hơn:
Không sử dụng các thiết bị điện tử ít nhất 1 giờ trước khi ngủ
Các thiết bị điện tử có ánh sáng xanh như điện thoại di động, máy tính bảng, tivi,… sẽ khiến bạn khó đi vào giấc ngủ hơn. Do đó, để có giấc ngủ ngon, nên dừng sử dụng các thiết bị này hoặc che bất kỳ màn hình nào bạn không thể tắt trước khi ngủ khoảng 1 giờ.
Không dùng các loại thực phẩm có chứa caffeine sau buổi trưa
Trà hoặc cà phê có thể giúp bạn cảm thấy sảng khoái và tập trung hơn vào buổi sáng. Tuy nhiên, nếu sử dụng sau buổi trưa có thể là nguyên nhân chính khiến bạn khó ngủ vào ban đêm. Vì vậy, lưu ý thành phần của các loại thức ăn và đồ uống dùng sau buổi trưa để có một giấc ngủ ngon và sâu hơn.
Tập thể dục đều đặn
Các bài tập thể dục nhẹ nhàng như yoga hoặc thái cực quyền có tác dụng cực kỳ tốt đối với sức khỏe và giấc ngủ. Đối với các bài tập nặng, tập trước khi đi ngủ khoảng từ 3 - 4 giờ để đảm bảo có giấc ngủ sâu.
Không nên ăn khuya
Ăn quá no trước khi đi ngủ có thể gây áp lực lên hệ tiêu hóa, làm giảm chất lượng giấc ngủ. Nếu cảm thấy đói, chỉ nên ăn nhẹ với ngũ cốc và sữa trước khi ngủ ít nhất 1 giờ.
Giải phóng tâm trí
Suy nghĩ quá nhiều về công việc hoặc những vấn đề xảy ra trong ngày là một trong những nguyên nhân rất phổ biến gây mất ngủ. Có một mẹo nhỏ có thể áp dụng là ghi tất cả các vấn đề ra giấy và tìm cách giải quyết vào hôm sau. Ngoài ra, có thể kết hợp thiền định, nghe nhạc không lời hoặc tắm nước ấm để tinh thần và thể chất được thư giãn.
Minh Hoa (t/h)
