Gan nhiễm mỡ thường liên quan đến thừa cân, béo phì, rối loạn đường huyết, mỡ máu cao và các vấn đề chuyển hóa. Bên cạnh chế độ ăn và vận động, lựa chọn đồ uống hằng ngày cũng đóng vai trò quan trọng.
Không có loại nước uống nào có thể "giải độc" hoặc chữa khỏi gan nhiễm mỡ một cách đơn độc. Tuy nhiên, thay thế đồ uống nhiều đường, nhiều năng lượng bằng những lựa chọn phù hợp có thể giúp kiểm soát cân nặng và các yếu tố chuyển hóa từ đó hỗ trợ sức khỏe gan.
Các hướng dẫn hiện nay nhấn mạnh việc giảm đường bổ sung, hạn chế đồ uống có đường và xây dựng chế độ ăn lành mạnh thay vì tìm kiếm một loại "nước thần" cho gan.
Ảnh minh họa
Nước lọc vẫn là đồ uống nên được ưu tiên trong ngày. Nước không chứa đường hay calo, giúp người bệnh tránh nạp thêm năng lượng không cần thiết từ nước ngọt, trà sữa hoặc các loại đồ uống có đường.
Với người gan nhiễm mỡ, thay một phần đồ uống nhiều đường bằng nước lọc là thay đổi nhỏ nhưng có lợi cho việc kiểm soát tổng lượng calo và đường trong khẩu phần.
Có thể uống nước lọc theo nhu cầu và chia đều trong ngày, thay vì cố gắng uống một lượng lớn trong thời gian ngắn.
Nước trà xanhTrà xanh chứa catechin và các hợp chất polyphenol có đặc tính chống oxy hóa. Khi sử dụng dưới dạng đồ uống thông thường, trà xanh có thể là một lựa chọn tốt để thay thế nước ngọt hoặc các loại trà pha nhiều đường.
Tuy nhiên, trà xanh dạng đồ uống và viên chiết xuất trà xanh liều cao không giống nhau. Một số sản phẩm bổ sung chứa hàm lượng catechin/EGCG cao đã được ghi nhận có thể liên quan đến tổn thương gan.
Vì vậy, người bệnh không nên tự ý sử dụng các sản phẩm "detox gan", viên chiết xuất trà xanh hoặc thực phẩm bổ sung với mục đích chữa gan nhiễm mỡ. AASLD lưu ý rằng thuốc, thảo dược và thực phẩm bổ sung đều có thể liên quan đến tổn thương gan ở một số trường hợp.
Ảnh minh họa
Nước chanh pha loãng với nước lọc có thể giúp đa dạng hóa khẩu vị và là một lựa chọn tốt hơn nhiều so với nước ngọt có đường.
Tuy nhiên, lợi ích không nằm ở khả năng "thải độc gan" như một số quảng cáo thường nói. Gan vốn có chức năng chuyển hóa và xử lý nhiều chất trong cơ thể; không cần một loại nước đặc biệt để "rửa sạch" gan.
Nếu uống nước chanh, nên hạn chế đường hoặc không thêm đường. Người có bệnh dạ dày hoặc trào ngược nên điều chỉnh lượng chanh tùy khả năng dung nạp.
Cà phê không đường lựa chọn đáng cân nhắc
Cà phê là một trong những đồ uống được nghiên cứu khá nhiều về mối liên quan với sức khỏe gan. Một số dữ liệu cho thấy uống cà phê có liên quan đến nguy cơ bệnh gan tiến triển thấp hơn; AASLD cũng ghi nhận mối liên quan giữa việc uống cà phê và nguy cơ bệnh gan nhiễm mỡ thấp hơn.
Nên ưu tiên cà phê nguyên chất hoặc ít calo, hạn chế thêm đường, sữa đặc, kem béo và các loại siro. Một ly cà phê nhiều đường có thể biến một thức uống tương đối ít năng lượng thành nguồn cung cấp đáng kể đường và calo.
Không nên xem cà phê là thuốc điều trị gan nhiễm mỡ. Người bị bệnh tim mạch, mất ngủ, trào ngược dạ dày hoặc nhạy cảm với caffeine nên lựa chọn lượng phù hợp với tình trạng sức khỏe.
Đây có thể còn quan trọng hơn việc tìm kiếm một loại đồ uống "tốt nhất cho gan".
Nên hạn chế tối đa:
- Nước ngọt có ga và nước ngọt nhiều đường.
- Trà sữa, cà phê pha nhiều đường hoặc sữa đặc.
- Nước tăng lực và các loại đồ uống chứa nhiều đường.
- Nước ép trái cây thêm đường.
- Đồ uống có hàm lượng calo cao nhưng ít giá trị dinh dưỡng.
- Rượu, bia, đặc biệt ở người có bệnh gan tiến triển.
Các hướng dẫn về MASLD nhấn mạnh việc hạn chế đồ uống có đường và các nguồn đường fructose được sản xuất thương mại. EASL cũng cảnh báo mối liên quan giữa đồ uống có đường, rượu và nguy cơ tổn thương gan.
Uống gì là tốt nhất khi bị gan nhiễm mỡ?Nếu cần chọn một nguyên tắc đơn giản, hãy nhớ:
Nước lọc là lựa chọn hàng ngày. Cà phê hoặc trà không đường có thể là những lựa chọn phù hợp với nhiều người. Nước chanh không đường có thể dùng để thay đổi khẩu vị. Quan trọng nhất là hạn chế đồ uống có đường và rượu bia.
Loại củ "tốt bậc nhất thế giới" ở Việt Nam vừa rẻ vừa nhiều, ngoài chợ đâu cũng cóĐỌC NGAYTuy nhiên, đồ uống chỉ là một phần nhỏ trong quá trình kiểm soát gan nhiễm mỡ. Giảm cân nếu đang thừa cân hoặc béo phì, duy trì hoạt động thể chất và xây dựng chế độ ăn lành mạnh mới là những yếu tố có vai trò quan trọng hơn. AASLD ghi nhận giảm khoảng 5-10% trọng lượng cơ thể có thể mang lại những cải thiện đáng kể đối với tình trạng mỡ, viêm và xơ hóa ở gan.
Người bệnh gan nhiễm mỡ nên được đánh giá nguyên nhân, mức độ tổn thương gan và các yếu tố chuyển hóa đi kèm. Nếu men gan tăng kéo dài, có dấu hiệu xơ hóa hoặc đang sử dụng thuốc điều trị bệnh khác, không nên tự điều trị bằng nước ép, thảo dược hay thực phẩm bổ sung.
Trúc Chi (t/h Sức khỏe & Đời sống, Lao Động)
