Cuối thập niên 1990 – đầu 2000, TP.HCM từng vẽ “giấc mơ” đại đô thị với loạt dự án vệ tinh, sinh thái ven sông ở phía Đông – Tây – Bắc. Hàng chục ngàn hecta đất được quy hoạch, gắn với những cái tên như Sài Gòn Bình An, Bình Quới – Thanh Đa, Tây Bắc Củ Chi… nhằm giãn dân nội đô, tái cấu trúc không gian đô thị và đón làn sóng đầu tư nước ngoài.
Tuy nhiên, sau hơn hai thập niên, nhiều “giấc mơ” vẫn nằm trên giấy. Không ít khu vực rơi vào cảnh quy hoạch treo 20–30 năm, người dân bị hạn chế xây sửa, tài sản “đóng băng”, còn hạ tầng và dịch vụ đô thị ngày càng tụt hậu.
Đáng chú ý, vài năm gần đây, cùng với việc TP.HCM thúc đẩy cải cách thủ tục, tháo gỡ pháp lý và sự xuất hiện của những nhà phát triển đủ tiềm lực, các khu quy hoạch treo bắt đầu chia thành hai số phận rõ rệt: có nơi “thức giấc” rất nhanh, có nơi vẫn loay hoay ở vạch xuất phát.
Điển hình cho cú lột xác hiếm hoi là
Ít ai biết, trước đó khu đất này từng mang tên Sài Gòn Bình An – dự án được phê duyệt từ đầu những năm 2000 nhưng “treo” gần 20 năm vì vướng mắc pháp lý và nhiều lần điều chỉnh quy hoạch. Bước ngoặt chỉ xuất hiện khi dự án được chuyển giao cho Masterise Homes vào tháng 8/2021 và được tái định vị toàn diện.(Ảnh: Trần Út)
Ở một thái cực khác là Khu đô thị Đại học Quốc tế Berjaya tại xã Xuân Thới Sơn, quy mô 880 ha, tổng vốn đầu tư công bố 3,5 tỷ USD. Dự án từng được xem là siêu dự án lớn bậc nhất TP.HCM khi trao cho Berjaya (Malaysia) từ năm 2008, song gần hai thập niên sau đó gần như “án binh bất động”.
Chỉ đến khi Vinhomes xác lập quyền chi phối tại doanh nghiệp dự án, nắm giữ hơn 97% vốn điều lệ (tính đến ngày 30/9/2025), dự án này mới được kích hoạt trở lại, mở ra khả năng triển khai trên thực địa.
Hiện phần lớn quỹ đất dự án là đất nông nghiệp, có hai mặt giáp kênh rạch tự nhiên (kênh An Hạ và kênh Xáng), tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức cảnh quan, thoát nước và phát triển các khu công viên, hồ nước trong đô thị.
Trái ngược với hai hoàn cảnh trên, Bình Quới – Thanh Đa là điển hình của quy hoạch treo kéo dài nhất TP.HCM. Bán đảo ven sông Sài Gòn rộng hơn 400 ha này được định hướng từ thập niên 1990 là khu đô thị sinh thái – nghỉ dưỡng cao cấp, đóng vai trò “lá phổi xanh” cho khu trung tâm.
Tuy nhiên, sau hơn 30 năm, quy hoạch vẫn dang dở. Người dân sống trong cảnh nhà cửa xuống cấp nhưng không được cải tạo, hạ tầng chắp vá chưa phản ánh đúng tiềm năng vốn có.
Gần đây, thông tin Sun Group và Gamuda Land quan tâm nghiên cứu khiến khu vực bắt đầu “nóng” trở lại. Tuy nhiên, đến nay mọi thứ mới dừng ở mức nghiên cứu – đề xuất, chưa có mốc triển khai cụ thể.
