Ảnh minh họa
Dự án Thủy điện Sơn La khởi công năm 2005 với tổng mức đầu tư hiệu chỉnh được duyệt khoảng 60.195 tỷ đồng. Ngày 23/12/2012, Thuỷ điện Sơn La - thuỷ điện lớn nhất ASEAN, một trong 10 đập bê tông đầm lăn lớn nhất thế giới khánh thành sau 7 năm xây dựng. Đại công trình này cán về đích sớm tới 3 năm so với nghị quyết của Quốc hội.
Việc Thủy điện Sơn La về đích sớm 3 năm so với Nghị quyết của Quốc hội đồng nghĩa với việc Dự án cung cấp sớm hơn cho nền kinh tế quốc dân 12,5tỷ kWh điện năng, tương đương giá trị kinh tế hàng chục nghìn tỷ đồng, góp phần quan trọng đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội đất nước. Thành công của Dự án là sự kết tinh của tinh thần lao động tập thể cần cù, sáng tạo, thể hiện rõ nét sức mạnh trí tuệ của con người Việt Nam.
Công trình với công suất lắp đặt 2.400 MW (gồm 6 tổ máy, mỗi tổ máy 400MW) là bậc thang thứ 2 nằm trên sông Đà (sau thủy điện Lai Châu và là bậc trên của thủy điện Hòa Bình). Công trình chính thuộc địa phận xã Ít Ong, huyện Mường La, tỉnh Sơn La. Hồ chứa nước thuộc một số xã, huyện của tỉnh Sơn La, Điện Biên và Lai Châu. Nhiệm vụ chính của Dự án là cung cấp điện lên hệ thống điện Quốc gia với sản lượng điện trung bình hàng năm là 10,246 tỷ kWh; chống lũ về mùa mưa, cung cấp nước về mùa khô cho đồng bằng Bắc Bộ và góp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng Tây Bắc.
Theo Cổng thông tin điện tử Bộ Công thương, trong quá trình thiết kế, việc mạnh dạn ứng dụng khoa học - công nghệ mới, quyết định chuyển thiết kế đập từ bê tông trọng lực thông thường sang thiết kế đập trọng lực với kết cấu bê tông đầm lăn (RCC) cũng là yếu tố quan trọng giúp dự án về đích sớm.
Đập dâng thủy điện Sơn La với chiều dài gần 1km, bề rộng đáy đập là 120m và chiều cao đến 138m là đường găng chính của công trình với khối lượng bê tông gần 5 triệu m3. Do đó, nếu không áp dụng công nghệ RCC thì phải mất gần mười năm, dự án mới hoàn thành. Công nghệ RCC cho phép giải quyết được khó khăn nhất khi sử dụng bê tông thông thường là xử lý ứng suất nhiệt, nguyên nhân gây ra nứt nẻ bê tông.
Đặc biệt, Công ty Tư vấn xây dựng điện 1 đã có các đề xuất quan trọng góp phần đẩy nhanh tiến độ công trình là sử dụng tro bay trong bê tông đầm lăn; đề xuất điều chỉnh tuyến đập từ vị trí là Tạ Pú, Pa Vinh sang tuyến đập Pa Vinh 2 giúp không phải di dời khoảng 10.000 cư dân huyện Mường La. Việc sử dụng tro bay, loại vật liệu thải ở nhà máy nhiệt điện, trong bê tông đầm lăn đã giảm khối lượng xi măng dùng cho một mét khối bê tông giảm từ khoảng 200kg xuống còn 60kg cũng mang hiệu quả lớn cho công trình.
Với dây chuyền này, cùng với hệ thống phun sương hỗ trợ, duy trì ở nhiệt độ 220C, tạo độ ẩm cần thiết đảm bảo chất lượng cho bê tông… nên năng suất đổ bê tông mỗi ngày đạt 5.500-6.000m3, cao điểm có thể đạt tới 8.000m3/ngày.
Đặc biệt, dù thi công công nghệ bê tông đầm lăn ở quy mô lớn lần đầu tiên nhưng Tổng công ty Sông Đà đã hoàn thành mục tiêu trước thời hạn, Tổng công ty Lắp máy Việt Nam đã lắp đặt chính xác, an toàn trên 72 ngàn tấn thiết bị các loại… tạo điều kiện cho công trình về đích trước 3 năm. Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp khác có các đóng góp lớn cho quá trình xây dựng công trình thuỷ điện Sơn La đều đã góp phần thực hiện vượt tiến độ của dự án.
Bên cạnh đó, ngoại trừ thiết bị cơ điện, hệ thống phân phối 500kV và một phần thiết bị thủy công phải nhập khẩu (chiếm 19% vốn đầu tư công trình), còn lại các khâu tư vấn, thiết kế, cung cấp thiết bị cơ khí thủy công, xây lắp, hoàn thiện công trình đều do phía Việt Nam thực hiện.
