Theo Bộ Y tế, ung thư hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên thế giới cũng như tại Việt Nam.
Dẫn số liệu từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Bộ Y tế cho biết căn bệnh này đã cướp đi khoảng 10 triệu sinh mạng trong năm 2022. Số ca mắc mới được dự báo tiếp tục gia tăng trong những năm tới do quá trình già hóa dân số, tốc độ đô thị hóa nhanh cùng sự gia tăng của các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, chế độ ăn uống không lành mạnh và tình trạng ít vận động.
Trong bối cảnh đó, dinh dưỡng được xem là một phần quan trọng trong quá trình điều trị và chăm sóc người bệnh ung thư. Bộ Y tế nhấn mạnh việc bảo đảm đầy đủ năng lượng và dưỡng chất có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì thể trạng, nâng cao khả năng đáp ứng điều trị cũng như cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.
Ảnh minh họa
Những tiến bộ trong phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, điều trị nhắm trúng đích và miễn dịch đã cải thiện đáng kể tỉ lệ sống của người bệnh. Tuy nhiên, các phương pháp điều trị này cũng gây nhiều tác dụng phụ, đặc biệt trên hệ tiêu hóa, làm giảm khả năng ăn uống, tăng nhu cầu chuyển hóa và dẫn đến suy dinh dưỡng, suy mòn.
Theo Bộ Y tế, mối quan hệ giữa ung thư và dinh dưỡng là hai chiều. Bản thân khối u và quá trình điều trị có thể gây suy dinh dưỡng, trong khi tình trạng dinh dưỡng lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đáp ứng điều trị, mức độ dung nạp hóa trị, xạ trị cũng như tiên lượng sống của người bệnh.
Điều đáng nói, tỉ lệ suy dinh dưỡng ở người bệnh ung thư có thể lên tới 80% tùy loại ung thư, giai đoạn bệnh và phương pháp điều trị. Tình trạng này đặc biệt phổ biến ở người mắc ung thư đường tiêu hóa, gan mật tụy và vùng đầu cổ.
Do đó, hướng dẫn mới nhấn mạnh việc sàng lọc nguy cơ suy dinh dưỡng và đánh giá tình trạng dinh dưỡng ngay từ thời điểm chẩn đoán, đồng thời theo dõi xuyên suốt quá trình điều trị. Mục tiêu quan trọng nhất là duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế sụt cân, cải thiện suy dinh dưỡng, tăng khả năng đáp ứng điều trị, rút ngắn thời gian hồi phục và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Người bệnh không nên áp dụng chế độ ăn kiêng thiếu năng lượngBộ Y tế khuyến cáo người bệnh ung thư cần được cung cấp khoảng 25-30 kcal/kg cân nặng/ngày và tối thiểu 1,2g protein/kg/ngày. Ở người suy dinh dưỡng nặng hoặc mất nhiều khối cơ, lượng protein có thể tăng lên 1,5g/kg/ngày.
Lipid nên chiếm dưới 30% tổng năng lượng khẩu phần, ưu tiên chất béo không bão hòa và hạn chế chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa.
Vitamin và khoáng chất được bổ sung theo nhu cầu khuyến nghị của người bình thường; chỉ sử dụng liều cao khi có bằng chứng thiếu hụt cụ thể, không tự ý dùng các chế phẩm vi chất liều cao.
Hướng dẫn mới cũng khuyến cáo không áp dụng các chế độ ăn kiêng nghèo năng lượng, bao gồm chế độ ăn keto cho người bệnh ung thư.
Theo Bộ Y tế, hiện chưa có bằng chứng chứng minh các chế độ ăn này mang lại hiệu quả điều trị, trong khi có thể gây nguy hiểm, đặc biệt ở những người bệnh ung thư đã suy dinh dưỡng hoặc có nguy cơ suy dinh dưỡng.
Trong khẩu phần theo chế độ ăn keto, tinh bột chỉ cung cấp 5% tổng lượng calorie, trong khi chất béo chiếm 75% và 20% đến từ protein.
Người đàn ông 51 tuổi tử vong khi đang tập thể dục, bác sĩ cảnh báo 5 sai lầm "giết người thầm lặng"ĐỌC NGAYBộ Y tế cũng khuyến cáo không sử dụng đơn lẻ các dưỡng chất dạng đơn chất như gói đạm, viên dầu cá hay HMB cho người bệnh suy dinh dưỡng hoặc có nguy cơ suy dinh dưỡng khi nhu cầu năng lượng, protein và các dưỡng chất thiết yếu vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ.
Vệc bổ sung riêng lẻ một số dưỡng chất trong khi khẩu phần ăn tổng thể chưa cân đối không chỉ làm gia tăng nguy cơ mất cân bằng dinh dưỡng mà còn có thể dẫn đến các rối loạn chuyển hóa, ảnh hưởng bất lợi đến quá trình điều trị và phục hồi của người bệnh.
Bộ Y tế nhấn mạnh, chăm sóc dinh dưỡng cần được xem là một cấu phần không thể thiếu trong điều trị ung thư. Việc sàng lọc sớm nguy cơ suy dinh dưỡng, can thiệp dinh dưỡng kịp thời và tăng cường phối hợp giữa bác sĩ điều trị với bác sĩ dinh dưỡng có vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả điều trị, giảm biến chứng, rút ngắn thời gian hồi phục và cải thiện tiên lượng lâu dài cho người bệnh.
Trúc Chi (t/h Vietnamnet, Tuổi Trẻ)
